بر اساس متن مانیفستی که تحت عنوان «مانیفست گذار دموکراتیک ایران» منتشر شده است و سند رسمی دوره اضطراری رضا پهلوی نسخه اسفند ۱۴۰۴ در ادامه مقایسه تحلیلی از نظر دموکراتیک بودن و اجرایی بودن ارائه میشود.
📌 ۱. منبع مشروعیت و نحوه اعمال قدرت
✔ مانیفست «زارع فرید»
• مشروعیت نهادهای دوران گذار را تنها از مردم و انتخابات مستقیم/غیرمستقیم میداند
• هیچ مقام انتصابی حق اعمال حاکمیت بدون رأی مردم را ندارد
➡ نتیجه: مبنای مطلق دموکراتیک است؛ یعنی مشروعیت فقط از رأی مردم.
✔ سند « رضا پهلوی »
• فرماندهی و نقش اولیه به رهبر خیزش ملی (پادشاه) داده شده و نهادهای گذار انتصابی هستند
• نمایندگی مستقیم مردم در مرحله اولیه وجود ندارد، و انتخابات تا چند ماه پس از سرنگونی رژیم انجام میشود
➡ نتیجه: دموکراسی مرحلهای؛ مردم در مراحل بعدی مشارکت میکنند ولی از ابتدا ساختار نمایندگی انتخابی کامل ندارند.
📌 ۲. ساختار نهادهای گذار
✔ مانیفست «زارع فرید»
• مجلس دوران گذار از شوراهای شهری انتخابی تشکیل میشود
• دولت موقت توسط این مجلس انتخاب و پاسخگو است
• نهادها با رأی مستقیم کارکنان انتخاب میشوند، نه انتصاب بیرونی
• دیوان قضایی دوره گذار نیز از طریق انتخابات یا انتخابات میان حقوقدانان مستقل تشکیل میشود
➡ نتیجه: توزیع قدرت شدیداً انتخابی و پاسخگو به مردم.
✔ سند « رضا پهلوی »
• مهستان، دولت گذار و دیوان در ابتدای دوره توسط رهبر تعیین/نظارت میشوند
• انتخابات رسمی تا چند ماه بعد برگزار میشود
➡ نتیجه: حضور اقتدار موقت انتصابی قبل از انتخابات عمومی.
📌 ۳. آزادی احزاب و رسانه
✔ مانیفست «زارع فرید»
• احزاب سیاسی فعالیت آزاد بدون تبعیض دارند
• رسانهها باید بیطرف باشند و دسترسی برابر داشته باشند
• سانسور و فشار امنیتی حذف میشود
➡ نتیجه: آزادی رسانه و احزاب تضمینشده و ابزار اصلی دموکراسی از روز اول فعال است.
✔ سند « رضا پهلوی »
در نسخه اولیه EmergPhase عمدتاً تمرکز بر حل بحرانها، امنیت، اقتصاد و بازسازی است و آزادی احزاب/رسانه در آن فصلبندی جداگانه و کامل دیده نمیشود.
در گزارشها بر آزادسازی اینترنت و لغو محدودیتهای سانسور تأکید میشود، اما سازوکار نهادی برای احزاب و رسانه در نسخه اضطراری مشخص نیست .
➡ نتیجه: آزادی رسانه در عمل وجود دارد اما شکل نهادسازی آن کمتر توضیحداده شده است.
📌 ۴. مشارکت مردم از ابتدای گذار
✔ مانیفست «زارع فرید»
با ذکر بندهای مشخص:
• انتخابات شوراهای شهری و روستایی در روزهای اول گذار
• انتخاب نمایندگان برای مجلس ملی از همین شوراها
• ناظر بر انتخابات مجلس مؤسسان هیئتی مستقل از احزاب و رسانهها
➡ نتیجه: مردم از ابتدا در همه سطوح مشارکت دارند و سازوکارهای انتخابی از سطح محلی به سطوح ملی تعریف شده است.
✔ سند « رضا پهلوی »
• مشارکت رسمی مردم در انتخابات فقط بعد از برگزاری رفراندوم و مجلس مؤسسان پیشبینی میشود
• در دوره اول، نهادهای گذار انتصابی هستند و مردم نقش مستقیم ندارند.
➡ نتیجه: مشارکت مرحلهای و غیرهمزمان با دوره گذار.
📌 ۵. رویکرد نسبت به تمرکز قدرت
✔ مانیفست «زارع فرید»
مستقیماً درباره عدم تمرکز قدرت و ممنوعیت تکمحوری قید کرده است:
هرگونه نظام سیاسی مبتنی بر تمرکز قدرت در یک فرد یا نهاد غیرانتخابی نمیتواند گزینه رفراندوم قرار گیرد
➡ نتیجه: ضدتمرکز قدرت و جلوگیری از استبداد در مراحل گذار.
✔ سند « رضا پهلوی »
در متن:
• رهبر خیزش نقش محوری دارد (هرچند با زمانبندی)
• دوره اضطراری براساس متن میتواند زمینهساز تمرکز قدرت موقت شود (همان موضوعی که قبلاً تحلیل شد).
➡ نتیجه: متمرکز در آغاز، سپس بازگشت به دموکراسی.
📌 جمعبندی مقایسهای
معیار مانیفست خسرو زارع فرید سند « رضا پهلوی »
منبع مشروعیت کاملاً «انتخابی از ابتدا». «مدیریت انتصابی موقت»
نقش مردم مشارکت مستقیم از ابتدا. مشارکت رسمی بعداً
آزادی رسانه/احزاب تضمین و مفصل آزادسازی رسانه (محدودتر)
تمرکز قدرت. مخالفت صریح با تمرکز تمرکز موقت در رهبر
اجرایی بودن. قابلاجرا با نهادسازی انتخابی قابلاجرا ولی با پیشنیاز امنیتی
📌 نتیجه نهایی
🎯 از نظر دموکراتیک:
• مانیفست زارع فرید رویکرد سکولار، مشارکتی و مردممحور از روز اول دارد.
• سند رضا پهلوی رویکرد مرحلهای دارد که ممکن است تا انتخابات اصلی، قدرت در نهاد انتصابی جمع شود.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر